Yetişkinler İçin Fantastik Edebiyat

Fantastik edebiyat hakkında denmeyen kalmadı. Çocuklara masal olarak gören de vardı, edebiyata dahil etmeye çekinen de. Peki gerçekten neydi fantastik edebiyat? Yetişkinler bu işin neresindeydi?

Yerdeniz Serisi

Yerdeniz Serisi
Ursula K. Le Guin


Hazal “Fırtınakıran” Çamur


Eğer hala Ursula Le Guin adını duymadıysanız ya da herhangi bir eseriyle tanışmadıysanız hem düşünsel, hem de edebi anlamda çok büyük kayıp içindesiniz demektir.

Yerdeniz Serisi, Yüzüklerin Efendisi’nden hemen sonra fantastik deyince akla gelen seriler arasındadır. Ancak en büyük özelliği bu mudur? Elbette ki hayır. Sadece bunu söylememle bile sizlere ne kadar sağlam ve özgün bir seri olduğunun sinyallerini vermeyi amaçladım, fakat bunu detaylandırmadan önce şu diyeceğime kulak verin: Yerdeniz öyle bir seridir ki, sadece fantastik hayranları değil, türle uzaktan yakından alakası olmayan bir çoğunluk da onu büyük takdirle okur. Peki neden? İşte ona biraz daha sonra değineceğiz.

Bir dünya düşünün ki her yeri denizlerle çevrili, tüm ülkeler ada ülkesi olsun. Evleri kadınlar, gemileri erkekler yapsın. İsim dediğiniz şey sadece bir kelime ya da tınısı güzel harf dizeleri değil, anlamıyla insanı esir edebilecek türden güce sahip olsun. İşte bu yüzden iki isim sahibi olsun karakterler. Birisi belli bir yaşa gelince size verilen “gerçek” adınız, diğeriyse herkese rahatlıkla söyleyebileceğiniz “gündelik” adınız. Çünkü gerçek ad, kötü amaçlı kişilerin eline geçtiği takdirde sizin kontrolünüzü ele almanın yoludur. O yüzden onu iyi saklayın ve gerçekten güvenmedikleriniz dışında asla söylemeyin.

Le Guin bu eserin bir klişeye de ağır bir darbe indirir. Bembeyaz tenli başkarakter figürünü altüst edip, daha sonra Yerdeniz’in gördüğü en güçlü kişilerden biri olacak Ged’i (Ya da gündelik adıyla Çevik Atmaca’yı) esmer tenli bir birey olarak tasvir eder. Hatta Yerdeniz’in kuzey kısmı dışında sarışın kimseye de rastlayamazsınız. Bu bakımdan belki bilinçaltlarında “ırkçı” bir tutum olarak görülebilecek yansımaları Le Guin kendi eserinde kesin bir dille reddetmiştir.

GÖZ ATIN  Stephen King'in "Son Nöbet"i Artık Türkçe

Yerdeniz serisi iyi ve kötünün savaşını da konu etmez. Büyümek, Cinsellik ve Ölüm temalarını ilk üç kitapta işleyerek başlar yola ve sonunda sizi şok ederek kurduğu düzeni yıkarak (kıyamet gibi bir kasıt kesinlikle yok) beş kitap ve bir öykü kitabıyla serisini sonlandırır. Ancak bunu yaparken fantastiğin o klasikleşmiş iyi-kötü savaşı, son savaş gibi temalar hiç yer bulmaz. Taoist bir yaklaşımı vardır bir yandan. “İyilik yapana sen de iyilik yap, kötülük yapana da iyilik yapmaktan kaçınma” der bir nevi. İlim irfan sahibi büyücülerle bazen şifa dağıtmak, bazense öğütler vermek için dünyasını güçlü kişilerle donatır.

Ama “büyü” asla bir iki sihirli sözcük değildir. Her şeyin, ama her şeyin gerçek adını bilip onlara hükmedebilmektir. Ejderhalarıyla ortalığı yakıp yıkmaz aynı zamanda; Uzak Doğu yaklaşımıyla bilgeliklerini yol gösterici olarak kullanmaktır amacıdır. Dahası, Yerdeniz dünyasında çok tanrıcılık da yoktur. Bir yaratıcının varlığı kabul edilse de (kuzey hariç) hiç kimseyi ibadet ederken göremezsiniz. Yaratıcı’ya bir saygı vardır, ama tapınma yoktur. Yazarın ateist kimliğinin bir yansıması mıdır, tartışılır. Ama bu anlamda da eserini “bu açıdan” mitolojik ögelerle bolca doldurmaktan kaçındığı da göze çarpar.

Bunca sözden sonra şimdi gelelim ikinci paragrafın son cümlesine açıklık getirmeye. Ursula Le Guin’den saf bir macera bekliyorsanız, onu yeterince iyi tanımıyorsunuz demektir. Başta bu seriyi (ve yazarın daha pek çok eserini) bilimkurgu ya da fantastikle alakası olmayan kişilerin de çoğunlukla okuduğunu söylemiştik. Şimdi geldik nedenine.

Yazarın anarşistliğin kitabını yazmış (bkz. Mülksüzlere) yanını da göz önünde bulundurursak, her kitabının kendi felsefesi olması ve bir düşünceyi savunması da kaçınılmazdır. Yerdeniz doludizgin bir macera değil, düşünsel bir rüyalar alemidir. Göndermeleriyle güçlenen, satır arasına gizlenmiş fikirler ve karakterlerin dudaklarından dökülen cümlelerdeki derinlikle başta basit görünen yapısı muazzam bir uçuruma dönüşür. Öyle ki baktığınızda sonunu göremezsiniz. Kişinin kendisiyle yüzleşmesi gibi önemli, ağır bir konuyu bile böyle bir seriye naklederek bir kitap boyunca başarıyla işleyebilen de sayılı eserlerdendir.

GÖZ ATIN  Kâğıt Büyücüsü Serisi: Mükemmel Bir Kitap Potansiyeli Nasıl Kullanılmaz?

Yerdeniz Serisi, aslında bazen genç okurlarca tam anlaşılamayan ve böyle durumlarda da çabuk sıkıldıkları bir şaheser olarak ele alınabilir. Bunu tüm genç okurları kast ederek “kesinlikle” demiyorum. Çünkü Ged ile çıkılan yolculukta, özgün bir yeni dünya da elbet bulunuyor. Fakat, fantastik edebiyatı daha “edebiyat altı” bulan yetişkinlerin o satır aralarında görecekleriyle ne kadar büyülenecekleri de tartışılmaz bir gerçek. Neden mi? Çünkü bunun pek çok yaşanmış örneği vardır.

Özetle Yerdeniz, sadece bir fantastik edebiyat serisi değil, aynı zamanda içinde patlamaya hazır düşünsel bir bomba taşıyan saygı duyulası da bir çalışmadır. Onu irdelemeyi bilen gözler için de zihin açıcıdır.

  • 65
    Shares
Sayfalar: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17

Stranger Things Kitap

1996 yılının Ekim ayında İstanbul’da doğdum. Sainte Pulchérie Fransız Lisesi’nde başladığım eğitim hayatımı Galatasaray üniversitesi Karşılaştırmalı Dilbilim bölümünde sürdürmekteyim. Fantastikle Harry Potter sayesinde tanışıp, okuma sevgisi kazanmış çocuklardanım. Aktif olarak Kayıp Rıhtım’da yer almaya ve irili ufaklı yazılar yazmaya devam ediyorum.

Yetişkinler İçin Fantastik Edebiyat için 5 yorum

  1. Zaman çarkı ile başladım almaya paylaşımınız çok güzel bana ileriye dönük planlar yapmam için fikirler verdi


Eski Yorumlar

PORTAL YORUMLARI

  1. venera seo dedi ki:

    çok güzel seçkiler elinize sağlık… bende genelde ilknoktanın fantastik kitaplarını beğeniyorum https://www.ilknokta.com/fantastik-kitaplar-m143.html

  2. Neslihan Şenel dedi ki:

    Bana göre eklenmesi gereken kitaplar:
    David Eddings’in Belgariad Beşlemesi ve devamı olan Mallorean Beşlemesi.

  3. gamerkız dedi ki:

    Locke Lamora’nın Yalanları serisi başta olmak üzere çizgi romanları da içine dahil edebileceğimiz 70 maddeden uzun bir kitap listesi gönderebilirim size. Bunlardan sadece biri olarak saydığım seri Babil Kitaplığı serisidir ki 25’den fazla kitaptan oluşur. Bir edebiyat öğretmeni olarak hiçbir çocuğa tavsiye etmem bu listedeki kitapları. Bilim kurgu eserlerini de alırsanız sanırım listem 150’yi geçer.

  4. ahmethan dedi ki:

    Ölüm Kapısı Serisi – margaret weis

Yetişkinler İçin Fantastik Edebiyat

Fantastik edebiyat hakkında denmeyen kalmadı. Çocuklara masal olarak gören de vardı, edebiyata dahil etmeye çekinen de. Peki gerçekten neydi fantastik edebiyat? Yetişkinler bu işin neresindeydi?

  • 65
    Shares

 

 

Başa dönün
Daha fazla Dosya, Edebiyat
İyi Sanat Yapın | Neil Gaiman // Zen Pencils

Neil Gaiman'ın "İyi Sanat Yapın" başlıklı ilham verici konuşmasını bir de Zen Pencils'in çizimiyle okuyalım!

Kapat