Taoist Simyacı Ch’un Seyahatnamesinden: “Cengiz Han’ın Ölümsüzlük Arayışı”

Moğol çağına ait güçlü bir Çin kaynağı. Ölümsüzlüğü Arayan Cengiz Han'a ve dönemin Türkistan coğrafyasına ışık tutan bu seyahatname Kronik Kitap tarafından dilimize kazandırıldı.

Moğol İmparatorluğunun kurucusu Cengiz Han’ın gizemli hayatı hakkında neler biliyorsunuz? Tarihin her saniye yeniden keşfedilen gizemli sayfalarında, bugünkü konuğumuz bir hanın ölümsüzlük arayışı.

Taoist bir simyacı olan Çinli Ch’ang Ch’un, Cengiz Han’ın daveti üzerine imparatorun konuğu olur. Simyacının gözlemleri bir seyahatname ile kitaplaşır ve hem dönemine hem de Cengiz Han’a dair önemli ipuçları verir.

Başta Cengiz Han’ın ölümsüzlüğü arayış hikâyesi olmak üzere, Moğol dinleri, Budizm ile Moğol ilişkisi, Çin simyası, 1200’lü yıllarda Türkistan’ın durumu gibi pek çok meselenin aydınlatıldığı bu seyahatname Ch’ang Ch’un’un ölümünden sonra müridi Li Chih-Ch’ang tarafından kaleme alınıyor.

Kitabın arka kapağı şu şekilde:

“Çin, kibirli ve müsrif bir hayat sürdüğü için Ulu Tanrı buradan elini çekmiştir. Kuzeyin ıssız çöllerinde yaşadığım için ihtirasım yoktur. Lüks yaşamdan nefret ederim ve ölçülü bir hayat tarzım var. Benim için bir lokma ve bir hırka kâfidir. Basit çobanlarım ile aynı yiyeceği yer, aynı paçavraları giyerim.” – Cengiz Han’ın Ch’ang Ch’un’u davet ettiği mektuptan

Cengiz Han, hangi siyasi atmosferde ortaya çıktı? Moğollar dinlerini ne ölçüde yaşıyorlardı ve Budizm’le ilişkileri ne boyuttaydı? Cengiz Han’ın imtiyazlı Budist keşişi Hai-yün kimdi? Taoizm tarih boyunca nasıl bir gelişim gösterdi? Taoizm’in Ch’üan-chen mezhebinin esasları nelerdi? Çin Simyası ile Taoizm arasındaki irtibat nasıl gelişti? Cengiz Han’ın gönderdiği davete icabet eden Ch’ang Ch’un zamanında Türkistan ne durumdaydı?

Elinizdeki kitap Moğol çağına ait bir Çin kaynağıdır. Cengiz Han tarafından otağına davet edilen Taoist simyacı Ch’ang Ch’un ve müritleri 1221-1224 yılları arasında Türkistan’ı gezmişler ve onların bu seyahatlerinin notları günümüze kadar ulaşmıştır. Pek çok Türk boyunun gelenekleri ve görenekleri hakkında ilginç bilgiler sunan bu kaynak aynı zamanda Türkistan’ın tarihî coğrafyasına ışık tutan mühim bir eserdir. Bölgenin hayvanat ve nebatatına ilişkin bilgilerin de sunulduğu seyahatnamedeki tabiat tasvirleri son derece etkileyicidir.

Ch’ang Ch’un’un 1227 yılında ölümünü müteakip müridi Li Chih-Ch’ang (1193-1256) marifetiyle kaleme alınan seyahat notları uzun süre unutulmuş ve asırlar sonra, 1795 yılında, Çin’deki bir manastırda keşfedilmiştir. 1848 yılına gelindiğinde Çince neşri, sonrasında Rusça ve İngilizce çevirileri yapılmıştır. Gülşah Hasgüçmen çevirisiyle dilimize kazandırdığımız Cengiz Han’ın Ölümsüzlük Arayışı: Taoist Simyacı Bir Keşişin Türkistan Seyahatnamesi (1221-1224), bir liderin iç dünyasını ve arayışlarını gözler önüne sermesinin yanı sıra dönemin coğrafyasını teferruatıyla anlatması sebebiyle de çok özel bir kaynak kitap…

Gülşah Hasgüçmen’in tercümesiyle dilimize kazandırılan eser 256 sayfa. Tam adı “Cengiz Han’ın Ölümsüzlük Arayışı Taoist Simyacı Bir Keşişin Türkistan Seyahatnamesi (1221-1224)” olan kitap, tarih alanında başarılı çalışmalarıyla dikkatleri çeken Kronik Kitap tarafından yayımlandı.

GÖZ ATIN  Anadolu'nun Kronikleri: Şamanlardan Ozanlara Bir Destan Dünyası

Son Savaş




Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü mezunuyum. 2016'dan beri serbest editörlük yapıyor, çeşitli internet siteleri ve dergiler için haber ve incelemeler kaleme alıyorum.

Taoist Simyacı Ch’un Seyahatnamesinden: “Cengiz Han’ın Ölümsüzlük Arayışı”

Moğol çağına ait güçlü bir Çin kaynağı. Ölümsüzlüğü Arayan Cengiz Han’a ve dönemin Türkistan coğrafyasına ışık tutan bu seyahatname Kronik Kitap tarafından dilimize kazandırıldı.

Başa dönün