in

“Charlie’nin Çikolata Fabrikası”nın Yazarı Roald Dahl’ın Çocuk Kitaplarındaki ‘Sorunlu’ İfadeler ‘Düzeltiliyor’

Roald Dahl’ın çocuk kitaplarını inceleyerek modern hassasiyetlere göre yeniden uyarlayan ‘duyarlılık okurları’ görevlendirildi.

Roald Dahl Eserleri Duyar Düzeltisi
- Reklam -
- Reklam -

Roald Dahl başta çocuk edebiyatı olmak üzere birçok alanda kalem oynatmış, dünyaca ünlü bir yazar. Dahl’ın klasik eserlerinin yeni baskıları, bazı açılardan orijinalinden oldukça farklı olacak.

Artık Augustus Gloop şişman, Bayan Kıl ise korkutucu biçimde çirkin değil. Yeni baskılarda Umpa-Lumpalara atanmış bir cinsiyet de bulunmuyor.

Eserlerin yayıncısı Puffin, orijinal metinler üzerinde Roald Dahl’ın betimlemelerini ortadan kaldıran ve karakterlerini daha az acayip hâle getiren yüzlerce değişiklik gerçekleştirdi.

- Reklam -

Yayınevine göre Roald Dahl’ın kullandığı dil üzerinde yapılan değişiklikler kitapların “günümüz okurlarının tümü tarafından keyifle okunabilir olması”nı sağlamayı amaçlıyor.

Roald Dahl Eserleri Duyarlılık

Roald Dahl Eserlerindeki Değişiklikler, Büyük Ölçüde Fiziksel Görünüş Tasvirlerini Kapsıyor

Roald Dahl, kimi zaman kitaplarında kullandığı bazı ifadelerle çeşitli eleştirilerin odağı olmuştu. Yayınevinin nihai kararı ise bu eleştirilere hak vermek oldu.

Puffin, kitapların fiziksel görünüşleri betimleyen bölümleri büyük ölçüde değiştirdi: “Şişman” sözcüğü tüm eserlerden kaldırıldı. Charlie’nin Çikolata Fabrikası’ndan (Charlie and the Chocolate Factory) Augustus Gloop hâlâ bir fil gibi görünüyor olsa da artık yalnızca “kocaman” olarak nitelendiriliyor.

Aynı eserden Umpa-Lumpalar artık “minicik” veya “boyları dize kadar” değil, basitçe “küçük”ler ve bir zamanlar “küçük adamlar” iken artık “küçük insanlar” olarak tanımlanıyorlar.

Dahl’ın Dev Şeftali (James and the Giant Peach) adlı eserinde biri oldukça şişman ve diğeri çok zayıf olan iki karakteri betimleyen bir şarkı da aslından farklı şekilde yeniden kaleme alındı.

Roald Dahl Matilda

Dev Şeftali’deki Bulut-Adamları ise artık “Bulut-İnsanları”. Dahl’ın ünlü karakterlerinden Matilda, Rudyard Kipling değil Jane Austen okumayı tercih ediyor ve Yaman Tilki (Mr. Fox) kitabındaki Tilki Bey’in 3 oğlu değil 3 kızı var.

Kitaplardaki siyah ve beyaz sözcükleri de güncellemeden payını alanlar arasında. Dahl’ın karakterleri artık “korkudan beyaza” dönmüyor veya Koca Sevimli Dev siyah bir pelerin giymiyor.

Değiştirilen İfadelerin Yanı Sıra Eklenen Cümleler de Bulunuyor

Bunların yanı sıra kitaplara Roald Dahl’ın yazmadığı bazı bölümler de eklenmiş durumda. Cadılar (The Witches) kitabında cadıların kel olduğu ve peruk taktıklarının anlatıldığı paragrafın sonuna, “Kadınların kel olmasının birçok sebebi olabilir ve bunda hiçbir sorun yoktur,” şeklinde yeni bir bölüm eklenmiş bulunuyor.

Yukarıdaki örneklerle sınırlı kalmayan tüm bu değişiklikler, görevlendirilen “duyarlılık okurları”nın da yardımıyla kitapların yayıncısı Puffin ve 2021 yılında Netflix’in satın aldığı “Roald Dahl Stories Company” (RDSC)  tarafından gerçekleştirildi.

- Reklam -

Gözden Geçirme İşlemi Dahl Ailesi’nin Bilgisi Dahilinde

Eserlerin “gözden geçirilmesi”ne şirketin 500 milyon dolarlık bir anlaşmayla Netflix’e satılmasının da öncesinde, şirket (RDCS) henüz Dahl Ailesi’nin mülkiyetindeyken başlanmıştı.

Roald Dahl - The Witches - Anne Hathaway

Dahl’ın öykülerine yönelik eleştiriler 2020 yılında Cadılar adlı eserin Hollywood uyarlaması ile birlikte yükselişe geçmişti. Yapımda Anne Hathaway’in canlandırdığı Cadıların Cadısı (The Grand Witch)’nın eksik parmaklı tasvir edilmesi çeşitli eleştirilere neden olmuş ve Warner Bros. tepkiler üzerine özür dilemek zorunda kalmıştı.

Aynı yıl içerisinde Dahl ailesi ve şirket, yazarın anti-semitik açıklamaları ve duruşundan ötürü özür dilemişti. Bazı çevreler bu özrün yazarın ölümünden yaklaşık 30 yıl sonra yapılmasının alınmasında oldukça geç kalınmış bir hareket olduğu yorumunda bulunmuştu.

Dahl’ın biyografisini kaleme almış olan Matthew Dennison ise 1990 yılında ölen yazarın her bir sözcüğünü dikkatle seçtiğini söylüyor. Dennison yapılan değişiklikler hakkında düşüncelerini şu sözlerle ifade ediyor:

“Dahl’ın eğer hayatta olsaydı romanlarında yapılan değişikliklere yol açan siyasi iklimin çocuklar değil yetişkinler tarafından yönlendirildiğini fark edeceğinden oldukça eminim.”

George Orwell’in “1984” Eseri Hatırlatıldı

Kitaplar üzerinde gerçekleştirilen bu değişiklikler hakkında yapılan yorumlardan bazıları bu durumu George Orwell’in kültleşmiş distopya romanı 1984’te Parti’nin istediği hakikati yaratmak amacıyla, geçmişe yönelik her tür metnin sürekli bir değişime tabi tutulması ile kıyaslıyor ve gelişmelerin kelimenin tam manasıyla bir distopya olduğunu ifade ediyor.

Bazı okurlar ise çocuk edebiyatında bu tarz ifadelerin kullanılmasını sıkıntılı bulduğu için bu uygulamanın gerekli olduğunu öne sürüyor.

1984 George Orwell

Yazarın eserleri Türkçede Can Çocuk tarafından yayımlanıyor. Güncel baskılarda yayınevinin bu tercihleri yürürlüğe koyup koymayacağı ise şu an için bilinmiyor.

Peki siz bu konuda neler düşünüyorsunuz? Görüşlerinizi Kayıp Rıhtım Forum’da paylaşabilir ve bizleri Google News üzerinden daha sıkı takip edebilirsiniz.

KaynakThe Telegraph

M. Yusuf Kaba

2002 yılında İstanbul'da doğdum. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde öğrenim hayatıma devam ediyorum. İlgi alanlarım arasında kitaplar, animasyon yapımları ve oyunlar yer alıyor. Aynı zamanda amatör olarak fotoğrafçılıkla uğraşıyorum.

10 Yorum BULUNUYOR


  1. Avatar for mit mit dedi ki:

    Politik doğrucuların el atmadığı bir bu kalmıştı zaten. “Küçük, şişman, kıl” gibi kelimeleri sorunlu görmek için aşırı derecede dertsiz ve işsiz olmak gerekir bence. Adam ve erkek kelimelerinden gocunmalarına alışmıştık da bu yepyeni bir seviye.

    Bir yazarın eserlerine bu şekilde müdahale edilmesi ne kadar doğru, o da apayrı bir tartışma konusu bence. Böyle bir değişiklik kabul edilemez:

    Dahl’ın ünlü karakterlerinden Matilda, Rudyard Kipling değil Jane Austen okumayı tercih ediyor ve Yaman Tilki (Mr. Fox) kitabındaki Tilki Bey’in 3 oğlu değil 3 kızı var.

    Gerçi tebrik etmek lazım, sistemli çalışıyorlar. Çocuk kitaplarına el atıyorlar ki çocukları henüz yaşları gençken “eğitebilsinler.” Bak gene sinirlendim…

  2. Avatar for KorayVerakan KorayVerakan dedi ki:

    Eh o zaman Netflix yapımı bir film ya da dizi gelir… Willy Wonka’nın siyahi ve gay olma şartıyla tabii :sneezing_face:

  3. Avatar for Lorien_archers Lorien_archers dedi ki:

    Bazı insanlar ne kadar değişik fikirli. Yani kitapta şişman kelimesini kullanmayalım, çocuklar kötü etkilenir diyorlar da çocuklar şişman kelimesini kimden öğrenecek ya da ne anlamda öğrenecek çok merak ediyorum. Hayatı boyunca şişman kelimesini bilmeden mi yaşayacak? Eğitim eziyet yerine geçmeye başlayacak yakında bu gidişle.

    Sanki işsizlere iş bulmak için neticelerinden meslek uydurmuşlar ve bu mesleğe göre saçma sapan işlere giriliyor gibi geliyor bana.

  4. Avatar for Akuma_Blade Akuma_Blade dedi ki:

    Oldu olacak Agri Dagi Efsanesi’ni yeni baskisinda zenci, escinsel, uzakdogulu vs karakterlerle doldursalar oralardaki bazi zatlar eserin daha esitlikci ve daha erisilebilir hale geldigini savunacak. O noktaya geldik yani. Ne desem laf degil.

  5. Avatar for Kubilay_Gunay Kubilay_Gunay dedi ki:

    Kelimeleri değiştirerek oluyor mu ki?

    • Seni şişman, tombul!

    • Seni kocaman fil yavrusu!

Henüz yorum yok. Forum'a gelip sohbete katıl.

5 cevap daha var.

Kediye Dikkat - William Baldwin | Haftanın Kitabı #258

Kediye Dikkat – William Baldwin | Haftanın Kitabı #258

Ölüm Günün Kutlu Olsun 3 Filmi Hakkında Yeni Güncelleme Var

Christopher Landon, “Ölüm Günün Kutlu Olsun 3” Filmi Hakkında Konuştu: “Fikirlerimi Gerekli Mercilere İlettim”