Antik Mezopotamya’nın en önemli uygarlıklarından Eski Babil Krallığının ne zaman çöktüğü uzun süredir tartışma konusuydu.
Yeni bir çalışma, binlerce yıllık saray kalıntılarından çıkarılan ahşapların yıllık büyüme halkalarını inceleyerek bu tarih için şimdiye kadarki en güçlü tahminlerden birini ortaya koydu.
Arizona Üniversitesi araştırmacılarının yaptığı çalışma, Antik Babil’in düşüşünü MÖ 1587 yılına yerleştiren kronolojinin diğer seçeneklere göre daha güçlü olduğunu gösteriyor.
Araştırma Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlandı.
Mezopotamya Takvimleri Tarihlendirmeyi Zorlaştırıyor
Mezopotamya, yazının kullanıldığı en eski uygarlıklara ev sahipliği yaptı. Bölgede yönetim kayıtlarından ticaret belgelerine, astronomik gözlemlerden kralların saltanat yıllarına kadar çok sayıda yazılı kaynak günümüze ulaştı.
Ancak bu belgelerde kullanılan tarihler günümüzdeki takvim sistemiyle doğrudan örtüşmüyor.

Örneğin bir tablette “Ammi-Ṣaduqa’nın 10. yılı” gibi bir ifade bulunabiliyor. Bu kayıt kendi döneminde oldukça açık olsa da söz konusu yılın modern takvimde tam olarak hangi MÖ tarihine karşılık geldiğini belirlemek zor.
Bu nedenle Mezopotamya’daki önemli olayların tarihleri için araştırmacılar uzun süredir birbirinden onlarca yıl farklı kronolojiler kullanıyor.
Çözüm Anadolu’daki Sarayların Ahşaplarından Geldi
Yeni araştırmada bilim insanları, günümüzde Türkiye sınırları içinde bulunan Kültepe ve Acemhöyük’teki antik saraylardan çıkarılan ahşap kirişleri inceledi.
Bu bölgeler, Mezopotamya’daki Asur dünyasıyla güçlü ticari ve siyasi bağlantılara sahipti.
Araştırmacılar ahşapların yıllık büyüme halkalarındaki karbon-14 miktarını ölçerek ağaçların ne zaman büyüdüğünü ve ne zaman kesildiğini daha kesin biçimde hesapladı.
Kültepe’deki Waršama Sarayı’ndan elde edilen ahşapların dış halkaları MÖ 1837-1836 yıllarına tarihlendi.
Acemhöyük’teki Sarıkaya Sarayı’nda kullanılan bazı kerestelerin ise yaklaşık MÖ 1778 yılında kesildiği belirlendi.
Kil Tabletlerle Ağaç Halkaları Eşleştirildi
Bu sarayların altında ve çevresinde daha önce yapılan kazılarda çok sayıda kil tablet bulunmuştu.
Tabletlerde yöneticilerin saltanat yılları, ticari faaliyetler ve çeşitli tarihsel olaylar kayıt altına alınmıştı.
Ahşapların kesin tarihlerinin belirlenmesi sayesinde araştırmacılar, tabletlerde kullanılan Mezopotamya takvimini günümüzde kullanılan MÖ tarihleriyle daha güvenilir biçimde eşleştirebildi.
Böylece yıllardır birbiriyle yarışan farklı Mezopotamya kronolojilerinin hangisinin arkeolojik verilerle daha iyi uyuştuğu sınanabildi.
Antik Babil MÖ 1587’de Düşmüş Olabilir
Araştırmacılar elde ettikleri sonuçların, bilim dünyasında “orta-düşük kronoloji” olarak bilinen zaman çizelgesini desteklediğini belirledi.
Bu kronolojiye göre Eski Babil Krallığı’nın çöküşü yaklaşık MÖ 1587 yılında gerçekleşti.
Burada söz konusu olan devlet, çok daha sonra ortaya çıkan ve İncil anlatılarında da adı geçen Yeni Babil İmparatorluğu değil.
Eski Babil Krallığı, Dicle ve Fırat nehirleri arasındaki Mezopotamya bölgesinde, günümüzdeki Bağdat’ın güneyinde gelişen daha erken dönemli siyasi yapılardan biriydi.

Ağaç Halkaları Hititlerin Sonuna da Işık Tutuyor
Araştırma yalnızca Babil kronolojisine dair sonuçlar sunmadı.
Ağaç halkalarında MÖ 1194 ile 1192 yılları arasında ciddi bir kuraklığa işaret eden izler de bulundu.
Bu dönem, Hitit İmparatorluğunun başkenti Hattuşa’nın yağmalanıp yakıldığı yıllara yakın bir zaman dilimine denk geliyor.
Araştırmacılar bu nedenle şiddetli kuraklığın Hititlerin çöküşüne katkıda bulunan etkenlerden biri olmuş olabileceğini düşünüyor.
Yeni çalışma, binlerce yıl önce kesilmiş birkaç ağacın yalnızca iklim koşullarını değil, antik uygarlıkların yükseliş ve çöküş tarihlerini de daha kesin biçimde ortaya koyabileceğini gösteriyor.
İlginizi Çekebilir: 3 Milyon Yıllık Çocuk Kafatası, Evrimin Doğrusal Hikâyesini Değiştirdi
Eski Babil Krallığı’nın çöküşüne dair sizin düşünceleriniz neler? Fikirlerinizi yorumlarda veya Kayıp Rıhtım Forum’da paylaşabilir, arkeoloji dünyasından daha fazla haber için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.
Kaynak: IFL Science


Forum üzerinden yorum yapıp sohbete katılmak için tıkla!