Gökbilimciler, Dünya’dan 5.000 ışık yılından daha uzakta bulunan sıradışı bir yıldız sisteminde gizemli radyo sinyallerinin kaynağını belirledi. GPM J071507−114153 adı verilen sistemde, yaklaşık sekiz dakikada bir radyo sinyali yayan bir beyaz cüce ile Güneş’e benzeyen başka bir yıldız birlikte hareket ediyor.
Uluslararası Radyo Astronomi Araştırmaları Merkezi (ICRAR) ve Curtin Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü çalışma, uzun süredir kaynağı tam olarak anlaşılamayan radyo sinyallerinin kökenine ilişkin önemli ipuçları sunuyor. Araştırmacılar, sinyallerin beyaz cücenin yakınındaki bir bölgeden, hatta doğrudan yıldızın kendisinden kaynaklanıyor olabileceğini belirledi.
Beyaz cüceler, yaşamlarının sonuna ulaşan yıldızların dış katmanlarını uzaya bırakmasının ardından geride kalan yoğun çekirdeklerden oluşuyor. Güneş’in de uzak gelecekte benzer bir evrim geçirerek beyaz cüceye dönüşmesi bekleniyor. Keşfedilen sistemdeki beyaz cüce ise G tipi olarak sınıflandırılan, Güneş’e benzer bir yıldızın çevresinde dolanıyor.
Araştırmanın dikkat çeken yönlerinden biri, bu tür radyo sinyallerinin daha önce genellikle beyaz cüceler ile daha küçük ve soğuk kırmızı cüce yıldızların bulunduğu sistemlerde gözlemlenmiş olması. Yeni keşif, Güneş benzeri bir yıldızın da bu sıra dışı radyo emisyonlarıyla ilişkili olabileceğini ortaya koyuyor.
Radyo Sinyallerinin Kaynağı Beyaz Cüce Olabilir

GPM J071507−114153, astronomide uzun periyotlu geçici radyo kaynakları (Long-Period Transients – LPT) olarak adlandırılan nadir nesneler arasında yer alıyor. Bu cisimler birkaç dakika ile birkaç saat arasında değişen aralıklarla ortaya çıkan ve ardından kaybolan radyo sinyalleri üretiyor.
İlk örneği 2021 yılında yine ICRAR araştırmacıları tarafından keşfedilen bu gruptan bugüne kadar yalnızca yaklaşık bir düzine kaynak tespit edildi. Ancak bu sistemlerde radyo sinyallerini oluşturan yıldızın hangisi olduğunu belirlemek her zaman mümkün olmuyordu.
Yeni araştırmada elde edilen gözlemler, beyaz cücenin ikili sistem içerisindeki hareketinin izlenmesini sağladı. Böylece radyo sinyallerinin kaynağına ilişkin daha güçlü kanıtlar elde edildi. Çalışmanın başyazarı Sam McSweeney, sinyallerin beyaz cücenin yörüngedeki hareketini takip etmeye yetecek kadar belirgin olduğunu ve emisyonların yıldızın yakınındaki bir bölgeden kaynaklandığını ifade etti.
Araştırmacılar, sistemin hareketini doğrulamak ve radyo sinyallerini ayrıntılı biçimde incelemek için 100 saati aşkın gözlem verisini analiz etti.
Güneş Benzeri Yıldızdaki Manyetik Fırtınalar da Tespit Edildi

Araştırmacılar bu gözlemler sırasında sistemdeki Güneş benzeri yıldızda güçlü manyetik fırtınalar da tespit etti.
Radyo sinyallerinin incelenmesi sırasında yıldızın yüzeyinde meydana gelen patlamalar ve güçlü manyetik alanlarla ilişkili yapılar tespit edildi. Bunlar arasında yıldızın yüzeyinden uzaya doğru uzanan büyük plazma halkaları olan yıldızın yüzeyinden uzaya doğru uzanan büyük plazma halkaları da bulunuyor.
ICRAR araştırmacılarından Natasha Hurley-Walker, beyaz cücenin radyo sinyallerinin diğer yıldızdaki manyetik hareketliliğin incelenmesine de imkân sağladığını belirtti. Araştırmacılar, beyaz cücenin yörüngesindeki hareketi sırasında bu güçlü manyetik alan bölgelerinin arkasından geçtiğini gözlemledi.
Güneş’te de görülen benzer manyetik süreçler, yüklü parçacıkların çevrelerindeki uzay ortamıyla etkileşmesine neden olabiliyor. Dünya’da kutup ışıklarının oluşumunda da Güneş kaynaklı parçacıklar ve manyetik alanlar rol oynuyor.
Keşif Yeni Radyo Teleskopları İçin Önem Taşıyor
Araştırmacılar, GPM J071507−114153 sistemini Avustralya’daki Murchison Widefield Array (MWA) radyo teleskobuyla gerçekleştirilen geniş çaplı Samanyolu taraması sırasında tespit etti. Ardından Güney Afrika’daki MeerKAT teleskobu kullanılarak kaynağın konumu hassas biçimde belirlendi.

Sistemdeki yıldızın Güneş benzeri bir G tipi yıldız olduğu ise Hawaii’deki W. M. Keck Gözlemevi’nden elde edilen optik gözlemlerle doğrulandı.
Çalışma, beyaz cücelerin bulunduğu ikili yıldız sistemlerinde radyo emisyonlarının nasıl ortaya çıktığını anlamak açısından yeni bir araştırma alanı açıyor. Araştırmacılar gelecekte devreye girmesi planlanan Kare Kilometre Dizisi Gözlemevi’nin (SKAO) daha hassas gözlemler gerçekleştirmesini ve benzer sistemlerin daha sık tespit edilmesini bekliyor.
Araştırmanın sonuçları 12 Kasım 2026 tarihinde Nature Astronomy dergisinde yayımlanan “A Long-Period Transient with a Sun-like Companion” başlıklı bilimsel makalede paylaşıldı.
İlginizi Çekebilir: James Webb’in Göremediği Gezegenleri Ortaya Çıkarabilecek Yeni Yöntem Geliştirildi
Yeni bulgular hakkındaki yorumlarınızı aşağıda veya Kayıp Rıhtım Forum’da paylaşabilir, dizi dünyasından güncel haberler için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.
Kaynak: Phys


Forum üzerinden yorum yapıp sohbete katılmak için tıkla!