Avusturya’da Tuna Nehri kıyısında bulunan yüzlerce paslı demir parçasının, yaklaşık 2.200 yıl önce kaybolmuş büyük bir yükün kalıntıları olduğu ortaya çıktı.
Arkeologlar, toplam ağırlığı bir tonu aşan 500 demir külçenin yaklaşık 500 kılıç üretmeye yetecek miktarda ham madde içerdiğini belirledi.
2019 yılında keşfedilen buluntular üzerinde yapılan yeni araştırma, bunların Avrupa’da bugüne kadar ortaya çıkarılmış en büyük Demir Çağı demir külçesi topluluğu olduğunu gösteriyor. Araştırmacılar, yükün bir nehir taşımacılığı sırasında, muhtemelen bir geminin batması sonucu kaybolduğunu düşünüyor.
İşçiler Tuna Nehri’nde Paslı Demir Parçalarını Fark Etti
Keşif, 2019 yılında Avusturya’nın Deinham köyü yakınlarında yürütülen çakıl çıkarma çalışmaları sırasında gerçekleşti.
İşçiler, nehirden çıkarılan malzemeler arasında iki ucu sivri, alışılmadık şekilli demir parçaları buldu. Durumu yetkililere bildirmelerinin ardından bölgede daha kapsamlı incelemeler başlatıldı.
Innsbruck Üniversitesi’nden arkeolog Peter Trebsche ve Belfort-Montbéliard Teknoloji Üniversitesi’nden Marion Berranger, buluntuları analiz ederek bunların Demir Çağı’na ait olduğunu belirledi.
Araştırmacılar, 193’ü bütün hâlde korunmuş olmak üzere en az 500 demir külçe tespit etti. Külçelerin toplam ağırlığının yaklaşık 1.035 kilogram olduğu hesaplandı.
Peter Trebsche, böylesine büyük bir buluntu topluluğunun hurda metal olarak değerlendirilmeden yetkililere bildirilmesini küçük bir mucize olarak nitelendirdi.
Demirler 500 Kılıç Üretmeye Yetiyordu
Bulunan parçalar tamamlanmış silahlar veya aletler değil, demirciler tarafından işlenmek üzere hazırlanmış yarı mamul demir külçelerdi.
İki ucu sivri biçimde üretilen bu külçeler, daha sonra dövülerek kılıç, çivi ve çeşitli metal eşyalara dönüştürülebiliyordu.
Araştırmacıların hesaplamalarına göre yaklaşık bir tonluk demir yükü, üretim sırasında yaşanabilecek malzeme kayıpları da hesaba katıldığında, büyük bir savaşçı grubuna yetecek sayıda kılıç üretmek için kullanılabilirdi.
Aynı miktardaki demirden yaklaşık 8.000 çivi yapılması da mümkündü.
Buluntular, MÖ 3. ve 2. yüzyıllarda Tuna bölgesindeki demir üretiminin ve ticaretinin ulaştığı ölçeğe ilişkin önemli bilgiler sağlıyor.
Demir Yüklü Bir Gemi Tuna Nehri’nde Batmış Olabilir
Demir külçelerin nehre nasıl ulaştığı henüz kesin olarak bilinmiyor.
Buluntular büyük bir iş makinesiyle gerçekleştirilen çakıl çıkarma çalışmaları sırasında ortaya çıkarıldığı için özgün konumlarına ilişkin arkeolojik izlerin önemli bir bölümü kayboldu. Bölgede külçelerle bağlantılı bir gemi kalıntısı da bulunamadı.
Araştırmacılar, demirlerin bilinçli olarak nehre bırakılmış olabileceğini tamamen dışlamıyor. Bununla birlikte en güçlü açıklama, ticaret amacıyla taşınan yükün bir gemi kazasında kaybolduğu yönünde.
Demir Çağı’nda ağır yüklerin uzun mesafelere taşınmasında nehir yolları önemli rol oynuyordu. Bir tonu aşan demirin tek seferde taşınmış olması, dönemin ticaret ağlarının ve taşımacılık kapasitesinin sanılandan daha kapsamlı olabileceğini gösteriyor.
Demirlerin Kaynağı Almanya Olabilir
Araştırmacılar, külçelerin üretildiği bölgenin Almanya’nın güneyindeki Bavyera olabileceğini değerlendiriyor.
Yaklaşık 200 kilometre uzaklıktaki Manching yerleşiminde benzer biçimli demir külçeler daha önce de keşfedilmişti. Bölgede Demir Çağı’na ait metal üretim alanlarının bulunması da bu olasılığı destekliyor.
Ancak demirlerin kesin kökeni henüz belirlenmiş değil. Araştırma ekibi, metalin içindeki iz elementleri inceleyerek hangi kaynaklardan elde edildiğini ortaya çıkarmaya çalışıyor.
Demir Çağı Ticaretinin Ölçeği Yeniden Değerlendiriliyor
Buluntuların önemi yalnızca miktarlarından kaynaklanmıyor. Yaklaşık 2.200 yıl önce tek bir sevkiyatta bu kadar büyük miktarda işlenmemiş demirin taşınmış olması, dönemin üretim ve ticaret organizasyonuna ilişkin yeni sorular ortaya çıkarıyor.
Peter Trebsche, bu büyüklükte bir demir yükünün tek bir ticari işlemde el değiştirebilmesinin dikkat çekici olduğunu belirtiyor.
Araştırmacılara göre keşif, MÖ 3. ve 2. yüzyıllarda Orta Avrupa’da demir üretiminin önemli ölçüde arttığını ve büyük miktarlardaki metalin nehirler üzerinden ticarete konu olduğunu gösteriyor.
Çalışmanın sonuçları, 21 Eylül 2026 tarihinde Antiquity dergisinde yayımlandı.
İlginizi Çekebilir: T. rex ile İnsanlar Arasında Şaşırtıcı Bir Benzerlik Ortaya Çıktı
Tuna Nehri’nde ortaya çıkartılan buluntulara dair görüşlerinizi yorumlarda veya Kayıp Rıhtım Forum’da paylaşabilir, arkeoloji dünyasından yeni haberler için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.
Kaynak: Live Science
Forum üzerinden yorum yapıp sohbete katılmak için tıkla!