Minnesota Üniversitesi’nden bilim insanları, domuz böbreklerini -150 santigrat dereceye kadar soğutarak aylarca, hatta bir yıldan uzun süre sakladıktan sonra yeniden çalıştırmayı başardı. Isıtılan organlar daha sonra domuzlara nakledildi ve işlev göstermeye başladı.
Çalışma, bağışlanan organların saklanma süresini önemli ölçüde uzatabilecek yeni bir yönteme işaret ediyor. Günümüzde kalp ve akciğer gibi organların birkaç saat içinde, böbreklerin ise genellikle yaklaşık 36 saat içerisinde nakledilmesi gerekiyor.
Yeni yöntemin insan organlarında da uygulanabilmesi hâlinde, nakil bekleyen hastalar için çok daha geniş bir zaman aralığı yaratılabilir.
Araştırma henüz hakem değerlendirmesinden geçmedi ve bioRxiv platformunda ön baskı olarak yayımlandı.
Bir Yıldan Uzun Süre Dondurulan Böbrek Nakledildi
Araştırmacılar domuz böbreklerini aylar boyunca çok düşük sıcaklıklarda sakladı. Deneylerden birinde organlardan biri bir yıldan uzun süre dondurulmuş durumda kaldı.
Daha sonra kontrollü biçimde yeniden ısıtılan böbrekler deney hayvanlarına nakledildi.
Nakil sonrasında organların yeniden kanlandığı, normal rengini geri kazandığı ve domuzların idrar üretmeye başladığı gözlemlendi. Bunlar, böbreklerin temel işlevlerinin geri döndüğünü gösteren önemli belirtiler olarak değerlendirildi.
Çalışmaya liderlik eden nakil cerrahı Erik Finger, yaklaşık 10 yıl önce bu yaklaşımın başarılı olacağı konusunda çok daha kuşkucu olduğunu, son naklin ardından ise elde edilen sonucu önemli bir dönüm noktası olarak gördüğünü belirtti.
Organlar “Cam Benzeri” Bir Duruma Getiriliyor
Araştırmada kullanılan yöntem “vitrifikasyon” olarak biliniyor.
Bu işlem sırasında organ önce hücrelerin donma sırasında zarar görmesini azaltan kriyoprotektan maddelerle işleniyor. Ardından yaklaşık -150 santigrat dereceye kadar soğutularak buz kristalleri oluşturmak yerine cam benzeri katı bir yapıya geçiriliyor.
Araştırmacılara göre yaklaşık -120 santigrat derecenin altına inildiğinde biyolojik süreçler neredeyse tamamen duruyor. Bu sayede organların çok uzun süre kararlı biçimde saklanabileceği düşünülüyor.
Vitrifikasyon hâlihazırda yumurta, sperm ve embriyoların saklanmasında yaygın olarak kullanılıyor. Ancak böbrek gibi büyük ve karmaşık organlarda aynı işlemi uygulamak çok daha zor.
En Büyük Sorun Organı Yeniden Isıtmak
Dondurulmuş büyük organların en önemli sorunlarından biri, yeniden ısıtma sırasında dokunun her noktasının aynı hızda ısınmaması.
Bazı bölgelerin daha hızlı, bazılarının daha yavaş ısınması dokularda çatlaklara ve hücresel hasara yol açabiliyor.
Bu sorunu aşmak için Erik Finger, Minnesota Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü’nden biyomühendis John Bischof ve ekibiyle birlikte çalıştı.
Araştırmacılar kriyoprotektan sıvıya demir oksit nanoparçacıkları ekledi. Bu parçacıklar dışarıdan uygulanan enerjiyle etkinleştirildiğinde organın tamamının daha hızlı ve eşit biçimde ısıtılmasını sağlıyor.
Böylece böbreğin çözülme sırasında zarar görme riski azaltılıyor.
Önce Farelerde, Ardından Domuzlarda Denendi
Ekip yöntemi doğrudan uzun süreli domuz deneyleriyle başlatmadı.
Araştırmacılar 2023 yılında dondurulup yeniden ısıtılan sıçan böbreklerini başarılı biçimde nakletmişti. 2025 yılında ise yalnızca 10 gün dondurulan bir domuz böbreğinde benzer bir yöntemi denemişlerdi.
Yeni çalışma, saklama süresini aylar ve bir yıldan uzun dönemlere çıkararak yöntemin uzun vadede de uygulanabileceğini gösteren önemli bir aşama oldu.
Hedef İnsan Organlarını Yıllarca Saklayabilmek
Araştırmacıların uzun vadeli hedefi, aynı yöntemi insan organlarında güvenli biçimde uygulamak.
Harvard Tıp Fakültesi’nden Mehmet Toner, böbrek gibi karmaşık bir organda biyolojik zamanı güvenli biçimde durdurabilmenin organ nakli alanında büyük değişikliklere yol açabileceğini belirtiyor.
Böyle bir sistem, bağışlanan organların yalnızca birkaç saat içinde uygun hastaya ulaştırılması zorunluluğunu ortadan kaldırabilir. Organlar gerektiğinde kullanılmak üzere uzun süre saklanabilir ve dünyanın farklı bölgelerindeki uygun alıcılara ulaştırılabilir.
Ancak araştırmacılar, domuz böbreklerinden insan organlarına geçişin hâlâ önemli teknik sorunlar içerdiğini vurguluyor.
İnsan organlarının daha büyük olması; soğutma, yeniden ısıtma, koruyucu maddelerin dokulara eşit biçimde ulaşması ve bu maddelerin olası toksik etkileri gibi sorunları daha karmaşık hâle getiriyor.
Bu nedenle çalışma henüz klinik uygulamaya hazır bir yöntem sunmuyor. Yine de bir yıldan uzun süre dondurulan böbreklerin yeniden çalıştırılıp nakledilebilmesi, organların gelecekte uzun süreli depolanabilmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
İlginizi Çekebilir: Uzayda Yeşil Bir ‘Zombi Yıldız’ Bulundu
Çalışmaya dair düşüncelerinizi yorumlarda veya Kayıp Rıhtım Forum’da paylaşabilir, bilim dünyasından daha fazla haber için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.
Kaynak: Gizmodo
Forum üzerinden yorum yapıp sohbete katılmak için tıkla!