Gökbilimciler, Samanyolu’nun erken dönemlerinde yutarak bünyesine kattığı düşünülen eski bir galaksinin izlerine ulaşmış olabilir.
“Loki” adı verilen bu olası galaksi, bugün Samanyolu içinde hareket eden 20 yaşlı yıldızın kimyasal yapısı ve yörüngeleri incelenerek tespit edildi.
Araştırmaya göre bu yıldızlar, yaklaşık 10 ila 11 milyar yıl önce Samanyolu ile birleşmiş bir cüce galaksiden geriye kalmış olabilir. Bu senaryo doğrulanırsa Loki, galaksimizin bugünkü yapısına katkıda bulunan eski yapı taşlarından biri olarak kabul edilecek.
Samanyolu Daha Küçük Galaksileri Yutarak Büyüdü
Yaklaşık 13 milyar yıllık geçmişe sahip olan Samanyolu, bugünkü boyutuna yalnızca kendi içindeki yıldız oluşumuyla ulaşmadı. Galaksimiz, zaman içinde çevresindeki daha küçük galaksileri de bünyesine kattı.
Bu süreçte yutulan sistemlerden biri daha önce “Gaia-Sausage-Enceladus” adıyla tanımlanmıştı. Yeni çalışmada ise araştırmacılar, Güneş’e görece yakın konumda bulunan ve yaklaşık 6.500 ışık yılı mesafe içindeki 20 yıldızı mercek altına aldı.
Bu yıldızların ortak noktası, hidrojen ve helyum dışındaki ağır elementler bakımından yoksul olmaları. Gökbilimde “metal bakımından fakir” olarak tanımlanan bu tür yıldızlar, genellikle evrenin erken dönemlerinde ya da küçük cüce galaksilerde oluşmuş eski yıldızlar olarak değerlendiriliyor.
Yıldızların Kimyası Ortak Bir Kökeni İşaret Ediyor
Araştırma ekibi, yıldızların ışık tayflarını inceleyerek kimyasal bileşimlerini belirledi. Yıldızlarda ağır element oranının düşük olması, onların Samanyolu’nun dışında oluşmuş eski bir sistemden gelmiş olabileceğini düşündürdü.
Ağır elementler, yıldızların içinde oluşur ve süpernova patlamaları ya da yıldız rüzgârlarıyla uzaya yayılır. Cüce galaksiler küçük yapılar olduğu için bu patlamalar ağır elementleri sistem dışına daha kolay savurabilir. Bu nedenle bu galaksilerde oluşan yıldızlar, büyük galaksilerdeki yıldızlara göre daha metal fakiri kalabilir.
Araştırmanın başyazarı Federico Sestito, çalışmanın yüksek çözünürlüklü tayf verileriyle bu tür yıldızlara odaklanması bakımından yeni olduğunu belirtti. Hertfordshire Üniversitesi’nden Sestito, en yaşlı ve metal bakımından en fakir yıldızların hareketlerinin, Samanyolu’nun nasıl oluştuğunu anlamak için önemli ipuçları sunduğunu ifade etti.
Bazıları Ters Yönde Hareket Ediyor
Loki ihtimalini güçlendiren bir diğer veri, yıldızların hareket biçimi oldu. İncelenen 20 yıldızdan 9’u, Samanyolu’ndaki çoğu yıldızın ters yönünde dönüyor. Bu tür harekete “retrograd” hareket deniyor.
Kalan 11 yıldız ise galaksinin genel dönüş yönüyle aynı yönde ilerliyor. Ancak onların da yörüngeleri oldukça eliptik, yani dairesel değil uzun ve basık bir rota izliyor.
Araştırmacılara göre bu hareketler, yıldızların Samanyolu içinde doğmuş sıradan yıldızlar değil; galaksimize dışarıdan katılmış eski bir sistemin kalıntıları olabileceğine işaret ediyor.
Loki Tek Bir Galaksi miydi?
Araştırmacılar, bu yıldızların tamamının tek bir cüce galaksiden gelmiş olabileceğini düşünüyor. Bu varsayıma göre Loki, yıldız ve gaz kütlesiyle birlikte Güneş’in yaklaşık 1,4 milyar katı kütleye sahip bir sistemdi.
Bununla birlikte ekip, başka bir olasılığı da dışlamıyor. Yıldızların bir kısmı ters yönde, bir kısmı ise aynı yönde hareket ettiği için iki ayrı sistemden gelmiş olmaları da mümkün.
Ancak bu senaryoda iki galaksinin hem benzer kimyasal gelişime hem de benzer kütleye sahip olması ve Samanyolu’na benzer koşullarda katılmış bulunması gerekiyor. Bu nedenle araştırmacılar tek bir Loki senaryosunu daha olası görüyor.
Çarpışma 10 Milyar Yıldan Daha Önce Yaşanmış Olabilir
Yıldızların bugün Samanyolu diski içinde bulunması, bu birleşmenin çok eski bir dönemde gerçekleşmiş olabileceğini düşündürüyor. Bilgisayar simülasyonları kesin bir tarih vermese de Loki’nin Samanyolu’na yaklaşık 10 ila 11 milyar yıl önce katılmış olması olası görülüyor.
Bu dönem, galaksimizin henüz bugünkü yapısına tam olarak kavuşmadığı erken evrelere karşılık geliyor. Bu nedenle Loki, Samanyolu’nun oluşum sürecinde rol oynamış eski yapı taşlarından biri olabilir.
Araştırmacılar, yakındaki yıldızların kimyasal bileşimini daha geniş kapsamda inceleyecek yeni gözlem projelerinin Loki’nin varlığını doğrulamaya yardımcı olabileceğini belirtiyor.
Çalışma, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society dergisinde yayımlandı.
İlginizi Çekebilir: Güneş’in Dev Plazma Bulutlarının Ardındaki Gizem Açıklandı
Siz Samanyolu’nun oluşum sürecine dair ne düşünüyorsunuz? Görüşlerinizi yorumlarda veya Kayıp Rıhtım Forum’da paylaşabilir, bilim dünyasından daha fazla içerik için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.
Kaynak: IFL Science
Forum üzerinden yorum yapıp sohbete katılmak için tıkla!