Fransa’nın en prestijli edebiyat ödüllerinden Goncourt’un bu yılki sahibi Philippe Jaenada, romanını yazarken yapay zekâ kullandığını itiraf etti. Yazar, L’Inconnue du quai de Javel (Javel Rıhtımı’ndaki Bilinmeyen Kadın) adlı eserini kaleme alırken ChatGPT’ye üç kez başvurduğunu söyledi.
62 yaşındaki Jaenada, çarşamba günü France Inter radyosuna verdiği röportajda yapay zekâdan hangi amaçlarla yararlandığını anlattı. Yazarın açıklamasına göre bu kullanımlardan ilki, ChatGPT tarafından oluşturulan bir cümleyi romanına ekleyerek okurla bir tür oyun oynamaktı.
Jaenada söz konusu cümlenin hangisi olduğunu yalnızca Goncourt jürisiyle paylaştığını belirtti. Bunu da ödülün açıklandığı gün jüri üyelerine söylediğini aktardı. Yazar, cümlenin kamuoyuna sızması hâlinde bilgiyi kimin paylaştığını anlayabileceğini ifade etti.
Yapay zekâdan ikinci kez yararlanırken ise ChatGPT’nin verdiği yanıtlarla dalga geçmeyi amaçladı. Jaenada bir teknik ayrıntıyla ilgili tamamen mantıksız yanıtlar veren sohbet robotunu tiye almak için yapay zekâ tarafından oluşturulmuş bir bölümü de kitabına dahil etti.
Üçüncü kullanımın ise teknik araştırma amacı taşıdığını belirten yazar, yapay zekânın artık görmezden gelinemeyeceğini savundu. Jaenada’ya göre önemli olan bu teknolojiyi kabul etmek, kontrollü biçimde kullanmak ve insanın yerini almasına izin vermemek.
Philippe Jaenada, ChatGPT Kullanımını Savundu
Jaenada, yapay zekâya başvurmanın edebiyat dünyasında kaçınılmaz hâle geleceğini daha önce de dile getirmişti. Ödülü kazanmadan önce 20 Minutes’a verdiği röportajda, bir film yönetmeninin özel efekt kullandığını gizleyip gizlemeyeceğini sorarak yapay zekâ kullanımının da saklanması gereken bir durum olmadığını savunmuştu.
Yazar, yakın gelecekte bir metnin tamamen insan tarafından yazılıp yazılmadığını belirlemenin giderek zorlaşacağını öngörüyor. Bununla birlikte yapay zekânın bir kitabı insanın kalbi, ruhu ve anılarıyla yazamayacağını düşünüyor.
Açıklamalar sosyal medyada farklı tepkilerle karşılandı. Bazı kullanıcılar yapay zekâ kullanımının günümüzde bir yazım denetleyicisi kadar sıradan hâle geleceğini savunurken bazı okurlar, yazarların eserlerini kendi emekleriyle ortaya çıkarması gerektiğini belirterek hayal kırıklıklarını dile getirdi.
Tartışmaların bir diğer boyutunu ise Jaenada’nın açıklamalarının, yapay zekâ kullanımı şüphesi nedeniyle Goncourt listesinden çıkarılan başka bir yazarın durumuyla karşılaştırılması oluşturdu.
Thélyson Orélien’in Romanı Goncourt Listesinden Çıkarılmıştı
Kanadalı-Haitili yazar Thélyson Orélien’in ilk romanı C’était ça ou Mourir (Ya Bu Ya Ölüm), eylül ayında Goncourt Ödülü’nün uzun listesinden çıkarılmıştı. Fransa’daki edebiyat sezonunun öne çıkan kitaplarından biri hâline gelen eser, 35 binden fazla satışa ulaşmış ve Fnac Roman Ödülü’nü kazanmıştı.
Ancak gazeteci Samuel Fitoussi’nin kitabı Pangram adlı yapay zekâ tespit aracından geçirmesinin ardından eserin önemli bir bölümünün yapay zekâ tarafından oluşturulduğu iddia edildi. Araştırmacı ve gazetecilerin incelemelerini değerlendiren Goncourt Akademisi de 25 Eylül tarihli açıklamasında, romanın büyük ölçüde yapay zekâ ürünü olduğuna dair bulgular bulunduğunu duyurdu.
Orélien, ekim ayında yaptığı açıklamada iddiaları reddederek kitabındaki hiçbir cümlenin bir makine tarafından oluşturulmadığını savundu. Bununla birlikte daha önceki çalışmalarında intihal yaptığını kabul ederek kendisine ait olmayan metinleri kendi eseri gibi sunduğu için özür diledi.
Yazarın Montreal merkezli yayınevi Éditions du Boréal ise sonraki hafta yeni kanıtların yazım sürecinde yapay zekâ kullanıldığını ortaya koyduğunu belirtti. Orélien’in daha önceki açıklamalarıyla çelişen bu gelişmenin ardından yayınevi yazarla ilişkisini sonlandırdı ve kitabın yeniden basılmayacağını açıkladı.
İki yazarın yapay zekâ kullanımıyla ilgili açıklamaları arasındaki farklı yaklaşım, sosyal medyada çifte standart tartışmalarına da yol açtı. Bazı kullanıcılar Jaenada’nın benzer bir kullanımını açıklamasına rağmen Orélien kadar sert tepkilerle karşılaşmadığını savundu.
Goncourt Ödülü’nün Yeni Sahibi Philippe Jaenada Oldu
Philippe Jaenada, 2025 yılında ödülü kazanan Laurent Mauvignier’nin ardından 2026 Goncourt Ödülü’nün sahibi oldu. Yazar, Sylvain Prudhomme’un De l’autre côté du lac (Gölün Diğer Tarafında) adlı romanını ilk tur oylamada altı oya karşı üç oyla geride bırakarak ödüle layık görüldü.
Daha önce dört kez kısa listeye kalan Jaenada, özellikle geçmişte yaşanmış ve çözülememiş suçları yeniden ele aldığı eserleriyle tanınıyor. Ödül kazanan romanı L’Inconnue du quai de Javel de 1949 yılında Paris’te öldürülen 29 yaşındaki Breton sanatçı modeli Louise Cansot’nun cinayetini konu alıyor. Montparnasse çevresinde 100 portresi yapılan kadın olarak tanınan Cansot’nun ölümü, aradan geçen yıllara rağmen çözülememiş durumda.
Fransa’nın en çok takip edilen edebiyat ödülü olan Goncourt, kazananına sembolik olarak 10 Euro’luk bir çek veriyor.
İlginizi Çekebilir: China Miéville 20 Yılda Tamamladığı 1.264 Sayfalık Romanı The Rouse ile Ödül Kazandı
Philippe Jaenada’nın YZ kullanımı doğru mu? Cevaplarınızı yorumlarda veya Kayıp Rıhtım Forum’da paylaşabilir, daha fazla edebiyat ve ödülü haberi için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.
Kaynak: The Guardian
Forum üzerinden yorum yapıp sohbete katılmak için tıkla!